Van vergeten ruimte tot futureproof woonwijk

Aan de rand van Mechelen verrijst met Wattland een schoolvoorbeeld dat niet alleen inspeelt op de groei van de stad, maar ook op de nood aan kwaliteit, klimaatadaptatie en verbondenheid. Deze stadsuitbreiding, gelegen tussen een nieuwe stadsboulevard en de Dijle, is een voorbeeld van hoe randstedelijke terreinen kunnen worden getransformeerd tot levendige, ecologische stadsdelen met een sterke identiteit.

Vergeten ruimte

De naam ‘Wattland’ verwijst subtiel naar ‘wetlands’ en die link met het water is geen toeval. De site ligt op een historische plek nabij de Dijle en huisvestte eeuwen geleden het grootste begijnhof van West-Europa. Vandaag wordt deze locatie opnieuw tot leven gewekt, met respect voor het verleden en met oog voor de toekomst. Hier komen verschillende woningtypes samen in een groen netwerk van binnentuinen, wandelpaden en natuurlijke waterpartijen.

“Wat vandaag nog een blinde vlek is, wordt morgen een duurzaam en levendig stadsdeel”, vertelt Project Manager Stefan Goossens. “Slechts dertig procent van het terrein wordt bebouwd. De rest is voorbehouden voor groen, water, ontmoeting en ontspanning.”

Elke ingreep in het Vlaamse stadsweefsel raakt historische lagen. In Wattland leverde archeologisch onderzoek – uitgevoerd met ABO-Group en archeoloog Anke Thuy – boeiende inzichten op over het leven van de begijntjes die hier ooit woonden. Sporen van muren en objecten zijn stille getuigen van een religieuze commune die eeuwenlang onder de radar bleef. Hoewel de fysieke integratie van het voormalige begijnhof onmogelijk is, werden de inzichten uit het bodemonderzoek wél creatief vertaald naar de hedendaagse context.

“De gemeenschappelijke tuinen worden ontworpen met een knipoog naar het verleden”, zegt Thuy. “We reconstrueren de oorspronkelijke vegetatie op basis van archeobotanisch onderzoek en herintroduceren enkele inheemse plantensoorten in het landschapsontwerp. Zo verbinden we verleden en toekomst op een tastbare manier.”

Ontharding

Wattland is ontworpen met uitgesproken aandacht voor ecologie, klimaatadaptatie en sociale interactie. De open ruimte fungeert niet alleen als esthetisch kader, maar ook als functioneel systeem voor waterbuffering, biodiversiteit en collectief gebruik. De aanwezigheid van wetlands, slingerpaden, stapstenen en spelelementen creëert een dynamische en kindvriendelijke leefomgeving waar sociale interactie en natuurbeleving vanzelfsprekend samenkomen.

“Een stedelijke omgeving hoeft niet te botsen met stilte en natuur”,  benadrukt Goossens. Toonaangevende projecten combineren de nabijheid van een stadscentrum met de rust van een groene woonomgeving. Met een mix van functies en een doordachte integratie in de bestaande stadsstructuur ontstaan leefbare wijken die het sociale weefsel versterken.” De ambitie van dit project reikt verder dan louter woningbouw: het wil bijdragen aan de stad van morgen: een stad op mensenmaat, waar identiteit, erfgoed, ecologie en gemeenschapsgevoel elkaar versterken. Wattland toont hoe stadsuitbreiding met een historisch karakter geen bedreiging hoeft te zijn voor open ruimte, maar net een kans biedt om nieuwe woonomgevingen te creëeren die duurzaam, betekenisvol en verbonden zijn.

De boodschap is duidelijk, besluit Rudy De Graef namens het agentschap Onroerend Erfgoed: “Historische locaties kunnen echt iets betekenen voor de toekomst van onze steden, op voorwaarde dat we er op een doordachte, zorgzame en samenwerkende manier mee omgaan. Voor ons is erfgoed een sleutel tot duurzame, verbonden en betekenisvolle leefomgevingen.”